Aktualności

Dziś chcę napisać kilka słów o zjawisku które pojawia się niestety w szkole ale zdarza się także w środowisku rodzinnym. Chodzi o przemoc. Przemoc wg portalu pogotowiepsychologiczne.com to zamierzone działanie, które ma na celu zdominowanie i podporządkowanie innej osoby, często naruszając jej prawa. Cechuje ją przewaga jednej strony, co prowadzi do cierpienia poszkodowanego. Może przybierać różnorodne formy, lecz zawsze jest świadomie realizowana.

Tomasz Bilicki z Akademii Librus wymienia następujące rodzaje przemocy - podział ze względu na rodzaj krzywdzenia:

• zaniedbanie,
• przemoc fizyczna np. bicie, szarpanie,
• przemoc psychiczna np. wyzywanie, poniżanie
• przemoc relacyjna np. wykluczenie z grupy rówieśniczej, ignorowanie,
• przemoc seksualna np. zmuszanie kogoś do obnażania się lub współżycia,
• przemoc ekonomiczna np. odmawianie zakupu potrzebnego ubrania,
• parentyfikacja to sytuacja, w której dziecko zostaje obciążone rolą, która powinna należeć do osoby dorosłej. Może dotyczyć opieki nad rodzicem, rodzeństwem, domem, emocjonalną atmosferą rodziny,
• nadopiekuńczość.

Różne rodzaje przemocy często występują razem.

Skutki przemocy są poważne i mogą trwać przez całe życie.

Na przykład:

• fałszywe przekonania o samym sobie,
• niska samoocena,
• objawy lękowe i depresyjne,
• urazy psychiczne (traumy),
• trudności w nawiązywaniu relacji społecznych,
• samouszkodzenia,
• myśli samobójcze, plany i postawy samobójcze.

Nic nie usprawiedliwia stosowania przemocy rówieśniczej.

Jej wyzwalaczami, czyli czynnikami które powodują przemoc mogą być:

• wygląd fizyczny,
• stan zdrowia,
• niepełnosprawność,
• neuroatypowość (np. spektrum autyzmu, ADHD/ADD),
• słabe oceny i efekty edukacyjne,
• środowisko rodzinne (np. rodzina dysfunkcyjna, przemoc domowa, uzależnienie rodzica, rozstanie rodziców),
• status materialny,
• pochodzenie, narodowość, kolor skóry,
• przynależność do grup etnicznych lub religijnych,
• nietypowe: zachowania, zainteresowania, styl ubierania się,
• nieheteronormatywna orientacja seksualna lub niecispłciowa tożsamość lub ekspresja,
• słaba wydajność fizyczna (np. niska sprawność, brak zainteresowania sportem).

Zapobieganie przemocy rówieśniczej, hejtowi i mowie nienawiści – dobre praktyki dla dorosłych

• Sam nie bądź sprawcą stygmatyzacji, wykluczenia, przemocy, hejtu, mowy nienawiści.
• Profilaktyka wyprzedzająca ma kluczowe znaczenie, zatem zadbaj o dobrą integrację klasy i dobrostan w szkole.
• Reaguj na każdy zauważony przypadek przemocy rówieśniczej, zgodnie z zasadą "zero tolerancji".
• Twórz pozytywne narracje o osobach, których cechy wydają się wyzwalać przemoc rówieśniczą.
• Nie postrzegaj pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów szkolnych jako osób odpowiedzialnych za zapobieganie przemocy rówieśniczej; rola nauczycielek i nauczycieli przedmiotowych jest kluczowa – oni udzielają najwięcej informacji zwrotnych oraz mogą zauważyć i przerwać przemoc na lekcjach.
• Wspieraj osoby doświadczające przemocy, staraj się zrozumieć (bez usprawiedliwiania) potrzeby osób stosujących przemoc, doceniaj kluczową rolę świadków i ich postawy.
• Nigdy nie obwiniaj osób doświadczających przemocy.
• Nie ograniczaj działań do karania, bo od tego nikt nie staje się lepszy.
• Wymieniaj informacje o swoich obserwacjach z innymi dorosłymi (np. z wychowawcą klasy, pedagogiem szkolny, rodzicami).
• Nie wahaj się podjąć interwencji, jeśli wymaga tego dobro dziecka

Zapobieganie przemocy rówieśniczej, hejtowi i mowie nienawiści – dobre praktyki dla dzieci

Po pierwsze stwórz zespół wsparcia

Są osoby dorosłe takie jak rodzice, dalsza rodzina, wychowawca, pedagog, psycholog, dyrektor a także Twoi rówieśnicy którzy Cię lubią z którymi możesz stworzyć zespół. To będzie Twój zespół. Twój zespół będzie z Toba współpracował by zapewnić Ci bezpieczeństwo i komfort w szkole i poza nią. Jesteś ważnym członkiem zespołu. Czasami jakiś uczeń może próbować mnie dręczyć gdy członek mojego zespołu jest w pobliżu, ale nie dostrzega tego co się dzieje. Mogę nauczyć się w jaki sposób reagować na ucznia który mnie dręczy. Mogę nauczyć się co myśleć, mówić i robić. Gdy jakiś uczeń usiłuje kogoś dręczyć nazywamy to próbą dręczenia. Uczeń który jest dręczycielem nie panuje nad sobą.

Po drugie

Uczeń dręczony uczy się mimo wszystko panować na sobą. Wskazane jest by ta nauka odbywała się w 3 obszarach:

1. Naukę tego co mysleć.
2. Naukę tego co mówić.
3. Naukę tego co robić.

AD 1. Co myśleć w odpowiedzi na próbę dręczenia

• spokojnie przypomnę sobie fakty dotyczące dręczenia, a to pomoże mi zapanować nad sobą, przywołaj w myślach uspokajający obrazek,
• to nie moja wina że jestem obiektem dręczenia,
• uczen który próbuje mnie dręczyć nie panuje nad sobą,
• nie jestem jedynym dręczony uczniem.

AD 2. Co mówić w odpowiedzi na próbę dręczenia i w jaki sposób to powiedzieć

Staram się wybrać jedno zdanie, które jest wg mnie najprawdziwsze i najłatwiejsze do wypowiedzenia, np.:

• rozumiem co mówisz, ale nie zgadzam się na to,
• wolałbym żebyś przestał,
• nie podoba mi się, przestań.

Powiedziałem swoje zdanie. Skończyłem. Czas iść. Właściwą rzeczą jest odejść z miejsca gdzie ktoś nas dręczy, nawet jeśli uczeń który mnie dręczy będzie mówił dalej. W ten sposób nie popełniam błędu i panuję nad sobą.

AD 2. Jak to powiedzieć?

Znam fakty i mam obrazek który mogę sobie wyobrazić, żeby zachować spokój. Mam do powiedzenia jedno zdanie. Mówiąc to zdanie postaram się:

• utrzymać wszystkie części mojego ciała przy sobie,
• stać w pozycji wyprostowanej z uniesioną głową,
• zachować bezpieczny dystans,
• odejść po wypowiedzeniu tego zdania.

AD 3. Co zrobić? Zgłaszam próbę dręczenia mojemu zespołowi na piśmie lub w rozmowie. Skład członków zespołu mam w moim notesie.

• gdzie nastąpiła próba dęczenia,
• kiedy nastąpiła próba dręczenia,
• kto dokonał próby dręczenia,
• co zostało powiedziane i zrobione podczas próby dręczenia.

Plan zgłaszania na piśmie mam ze sobą. Dorośli członkowie zespołu podejmują działania w tej kwestii.

Andrzej Jędrzejewski - psycholog szkolny

Bibiografia:

• Carol Gray - Nowe historyjki społeczne,
• Portal pogotowiepsychologiczne.com,
• Akademia Librus